door Mgr. Hendriks

Het is Advent.
Het accent van de lezingen ligt vandaag
op het uitzien naar de komst van de Heer.
Daarbij gaat het natuurlijk
om een innerlijk uitzien,
een geestelijke houding van verwachting.

“Bereid de weg van de Heer,
maak zijn paden recht”.
Het beeld is dat van dienaars
die de weg
waarover de koets van hun Heer
zal rijden,
ontdoen van rotsblokken en oneffenheden,
zodat die Heer zonder veel problemen
door kan rijden.
De oproep is dus:
haal in deze Adventstijd
de geestelijke obstakels weg,
de rotsblokken en valkuilen
die de toegang tot uw persoon, tot jouw hart
kunnen blokkeren of belemmeren.

De profeet Baruch gebruikte nog een ander beeld
in de eerste lezing:
“Sla de mantel van Gods gerechtigheid om,
zet op je hoofd
de schitterende kroon van de Eeuwige”,
dus: kleed je schitterend aan.
Ons fraaiste gewaad
zal ons doopkleed zijn
en dat hebben we zomaar gekregen,
tegelijk vraagt dat eens ontvangen doopkleed
een inspanning van ons
om – met de hulp van Gods genade –
dat kleed, die kroon te laten schitteren en stralen.

Wat betekent dat in de praktijk?
Hoe zullen we de weg bereiden
en de fraaiste kleren dragen?
“Wat moeten wij doen?”,
is dan de vraag
die de mensen inderdaad aan Johannes stelden;
dat horen we volgende week in het evangelie.
Een echte vraag getuigt van openheid.
Lang niet alle vragen zijn werkelijk vragen.
Als ik bijvoorbeeld een e-mail krijg
met als onderwerp “Coronavirus”,
die begint met “waarom…”,
dan weet ik al bijna zeker
dat daar geen echte vraag op volgt.
Er zijn zoveel meningen,
zoveel ferme en onwrikbare overtuigingen,
terwijl het geloof en de overgave
juist telkens weer bloot staan
aan bekoring en twijfel.
Maar wie openheid bezit,
echte vragen heeft
en werkelijk zoekt
– al is het door twijfels en moeilijkheden heen,
ook al ligt er nog weleens
een geestelijk struikelsteentje op de weg –
die kan God vinden
en Zijn wil vervullen!
Die bekleedt zich met een prachtig kleed,
die maakt de wegen recht en effen,
al is het misschien met vallen en opstaan.

Het is vandaag – zondag 5 december –
een bijzondere dag,
niet alleen voor alle kinderen in Nederland en daarbuiten,
maar ook voor U en voor allen
die zich met deze basiliek verbonden weten.
We vieren het feest van Sint Nicolaas,
de plaatsing van de reliek
van de patroon van deze stad Amsterdam
– dankbaar ontvangen van de Egmondse Sint Adelbertabdij,
die haar, zo lees ik, duizend jaar in bezit heeft gehad –
en we vieren tegelijk de opening van het Sint Nicolaasjaar.

Sint Nicolaas is niet zomaar een willekeurige heilige.
Er zijn vrijwel geen heiligen
– buiten de moeder van God, Maria –
die zo algemeen vereerd worden
en zo populair zijn in Oost en West,
als de heilige Nicolaas.
In ons land heeft zijn verering
de komst van het protestantisme overleefd;
de Sint heeft stand gehouden in de secularisatie
en maakt deel uit van onze volkscultuur.
Er is veel discussie geweest
over de huidskleur van zijn knecht,
maar Sint Nicolaas zelf
bleef tamelijk boven discussie verheven.
Gelovigen en ongelovigen
kennen en waarderen deze goede en heilige man.
In die zin is deze heilige
en ook deze basiliek
een huis voor iedereen:
de deuren staan hier open.

Sint Nicolaas is patroonheilige
van vele categorieën van personen,
onder wie zeelieden, vissers en kooplieden
en het is dus niet verwonderlijk
dat hij de beschermheilige is van Amsterdam.
Vanuit ons land is zijn verering meegegaan
met de Hollandse kolonisten
naar Nieuw Amsterdam, New York
waar Sint Nicolaas iets minder bisschoppelijk
als “Santa Claus” is verder gegaan.
Het is nu ongeveer 1750 jaar geleden
dat Sint Nicolaas geboren werd
en het is dus een mooi moment
om dit speciale Nicolaasjaar
met de plaatsing van deze reliek
te gaan vieren.

Wie was de heilige Nicolaas?
Waarschijnlijk weet U
al veel meer van de patroon van deze basiliek
maar een enkel accent
zou ik toch willen zetten.
Veel van de verhalen
over het leven van sint Nicolaas
zijn van enkele eeuwen na zijn dood
en de historische kern
is niet altijd goed te bepalen,
maar een vaste trek in die verhalen
is dat hij zijn rijkdom besteedde
om de armen te helpen
en mensen in nood
– denk bijvoorbeeld aan het verhaal
dat hij drie meisjes die gedwongen werden
als prostitué te werken
van een bruidsschat voorzag,
zodat zij konden trouwen –
en dat hij een beschermer was
van de kinderen.
Sint Nicolaas komt dus naar voren
als een man
met een liefdevol, sociaal hart,
bewogen om het lot van de naaste.

Van harte wens ik U toe
dat die sociale bewogenheid van de heilige
ons in dit Sint Nicolaasjaar zal inspireren
en dat wij zo de weg bereiden
voor de komst van Jezus Christus.